Dziś rzecz o granicach. Tych psychologicznych. Każdy bezwzględnie powinien je posiadać. One mają zadanie nas chronić i pomagać właściwie budować relacje z innymi, aby inni nas nie krzywdzili ani byśmy nie byli odludkami (Gdy są zbyt mało przepuszczalne i sztywne). Muszę przyznać, że jak większość tematów, które poruszam to praca na całe życie a przynajmniej na jakąś jego część – ale wiadomo… warto! Ja miała duży problem z własnymi granicami, były zbyt przepuszczalne, przez co dawałam sobie wchodzić na głowę a potrzeby innych były dla mnie ważniejsze niż swoje. Ale koniec z tym. Posiadanie odpowiednich granic daje naprawdę dużo siły i sprawczości. Posiadamy różne granice: finansowe, intelektualne, duchowe, fizyczne itd. Ja skupię się na tych emocjonalnych. 

CZYM SĄ GRANICE PSYCHOLOGICZNE?

Są związane z emocjami. Pozwalają nam poznawać i rozumieć uczucia np. innych osób ( jest mi przykro, kiedy mówisz do mnie w taki sposób), ale też pozwalają na kierowanie swoimi uczuciami i emocjami, aby dbać o własne dobro (nie pójdę na tą imprezę, choć jestem podekscytowana i cieszę się na jej myśl, bo jutro mam ciężki dzień w pracy i muszę się wyspać).

Kiedy masz zdrowe granice emocjonalne, zauważasz zachowania innych, z którymi jest Ci nieprzyjemnie i które są dla Ciebie za bardzo ingerujące np. agresywne. Dzięki nim rozumiesz, że nie wszyscy są w stanie przewidywać Twoje potrzeby. Będziesz jasno i klarownie mówił o swoich potrzebach, nawet jeżeli jest to komuś nie na rękę i będziesz krytykowany i odrzucony. Ba! Będziesz odważnie bronił swoich wartości niezależnie od tego co o tym myślą inni. Zdrowe granice pozwolą Ci szanować siebie oraz innych pomimo antypatii i różnic. Nie będziesz rzucać się w wir relacji, bez uprzedniego sprawdzenia, czy dana znajomość / osoba – jest dla Ciebie.



JAK WYZNACZAĆ ZDROWE GRANICE?

USTAL SWOJE STANDARDY Przeanalizuj co jest dla Ciebie dobre i wartościowe. Pomyśl czego chcesz, a czego nie jesteś w stanie tolerować.

KOMUNIKUJ SWOJE GRANICE Gdy znajdziesz się w sytuacji, w której ktoś narusza Twoje granice zwyczajnie zakomunikuj mu to: „Nie będę tego tolerować. / Nie zrobię tego.” Nie musisz się nikomu z niczego tłumaczyć ani usprawiedliwiać. Masz prawo odmówić niezależnie od tego, co to za prośba. Od razu mówię, mówienie NIE WCALE NIE JEST PROSTE. Już to zapewne wiesz. Trening czyni mistrza. Cóż więcej tu można rzec…

WZMACNIAJ GRANICE Gdy zaczniesz stawiać granice, ludzie będą odczuwać dyskomfort. Nie byli do tego przyzwyczajeni. Po drugie, to jest dla nich niekomfortowe, ponieważ nie mogą osiągnąć tego co chcieli osiągnąć Twoim kosztem. Ludzie będą próbowali manipulować poczuciem winy czy obwinianiem. (w stylu: nie można na Ciebie liczyć, no weź nie bądź taki, jeśli mnie nie podwieziesz, to nie zdążę…)



DLACZEGO WYZNACZANIE GRANIC JEST TAKIE TRUDNE?

Nie stawiamy swoich granic, ponieważ często kieruje nami nie troska o siebie, ale strach i poczucie winy, wobec innych ludzi. To właśnie wynosimy z dzieciństwa. Boimy się odrzucenia, konfrontacji, czyjegoś oskarżenia o egoizm, o brak dobrej woli. W takiej sytuacji mówimy tak zamiast nie, oddajemy innym znacznie więcej niż chcemy dać, nie wyrażamy tego co czujemy, nie idziemy za własnymi emocjami, ale raczej za tym, co wydaje nam się obowiązkowe, dobrze widziane. Bardzo często zdarza się, że ludzie naruszają nasze granice, bo my sami nie potrafimy ich zakomunikować. 

Nie lubisz tańczyć, ale tańczysz, bo ciągną cię na parkiet. Nie masz ochoty wychodzić z domu, ale dajesz się z niego wyciągnąć, bo koleżanka mówi, że nie ma z kimś wyjść. Dajesz sobie zrzucić na barki kolejne zadania w pracy, bo nie umiesz powiedzieć nie. Nie pozwalasz sobie na pewne rzeczy, bo Co ludzie powiedzą? Granice są konieczne, żeby mieć dobre relacje ze sobą i światem. Bez granic wystawiamy się ludziom na pożarcie.

W szkole tego nikt nie uczył, dlatego nie wyrzucaj sobie niekompetencji. Masz prawo nie wiedzieć, jak właściwie postępować, aby nie krzywdzić siebie i czuć się ze sobą i innymi dobrze. Często do tego z dzieciństwa i życia rodzinnego są nam dawane złe przykłady, które właśnie naruszają nasze granice, a to z kolei przenosimy w nasze życie i dorosłość. Jesteś za bardzo uległy? A może trudno Ci się otworzyć na kontakt z innymi? Podejmujesz decyzje a potem czujesz się z nią źle, bo jesteś przemęczony, zły, przeciążony? Dajesz się komuś, a gdy Ty potrzebujesz nie ma nikogo do pomocy? Czas to zmienić. Pamiętaj, że Twoja jakość życia leży w Twoich rękach. Od tego też zależą Twoje granice. Nie licz, że inni zadbają o Ciebie właściwie. Najpierw Ty zadbaj o siebie najlepiej jak potrafisz. 

Są granice, których przekroczenie jest niebezpieczne: przekroczywszy je bowiem, wrócić już niepodobna

- Fiodor Dostojewski

JAK WYGLĄDA ZDROWA GRANICA?

To granica elastyczna. Ponieważ jesteśmy istotami społecznymi i relacyjnymi, aby przetrwać (w sensie psychologicznym) musimy dokonywać wymiany z innymi ludźmi. Przedmiotem takiej wymiany psychologicznej są emocje, myśli, przekonania, doświadczenia, wsparcie, pomoc. Usztywnienie granic może spowodować samotność, izolację, brak intymnego kontaktu w relacjach z ludźmi. Natomiast granica zbyt luźna może spowodować brak poczucia bezpieczeństwa, a czasem nawet nieświadome przyzwolenie na przekraczanie granic, co może prowadzić do narażenia nas na przemoc. Granice nieadekwatne mogą być wynikiem przeżytej traumy lub pozostawania w relacji z ważnymi dla nas osobami, które same mają trudności w obszarze granic. Dlatego, jeżeli czujesz, że Twoje granice nie są właściwie ustawione, należy udać się po pomoc do specjalisty, który razem z Tobą pomoże Ci dowiedzieć się, dlaczego tak jest, skąd to się wzięło u Ciebie i jak to zmienić.

W życiu trzeba mieć odwagę by obronić swoje marzenia, granice, wartości. Nie po to, aby udowodnić coś innym, ale po to by być w zgodzie z samym sobą...

 Jeżeli ten temat Ciebie dotyczy i interesuje, warto dowiedzieć się więcej. Zapraszam Cię do kontaktu w zakładce Konsultacje on - line. Istnieją dziś ciekawe książki, które poszerzają temat granic, takie jak: ,,Bycie miłym to przekleństwo" / ,,Strażniczka swoich granic" / ,,Naucz ich jak mają Cię traktować"...

Perfekcjonizm to cecha pożądana przez wiele osób. Można by zapytać co jest więc złego w dążeniu do doskonałości? Jednak dla perfekcjonistów często bywa przekleństwem i źródłem frustracji. Istnieje duża różnica między zdrowym i pomocnym dążeniem do doskonałości a niezdrowym i szkodliwym dążeniem do perfekcjonizmu.

Zawsze to powtarzam… trzeba pamiętać, że posiadamy nie tylko inteligencję poznawczą, znaną nam jako iloraz inteligencji, czyli tzw. IQ, ale także inteligencję emocjonalną (emotional intelligence – EI lub EQ - ang. emotional quotient), która śmiem twierdzić jest chyba nieco ważniejsza od tej pierwszej. Inteligencja IQ to zdolności rozumiane jako czysto intelektualne, analityczne. Dobrze też wiedzieć, że ogólna inteligencja składa się z tych dwóch właśnie = inteligencji IQ i emocjonalnej. 

Każdy z nas chce czuć się szczęśliwym człowiekiem w swoim życiu, niezależnie od wszystkiego: rasy, płci, miejsca zamieszkania, kraju, poglądów itp. Normalna rzecz. Pytanie tylko brzmi jak osiągnąć to szczęście? A może to chwile pomiędzy w dążeniu do innych celów? Szczęście dają małe czy wielkie osiągnięcia? Generalnie… jak to jest z tym poczuciem szczęścia?! No więc sprawdźmy!

Pragnę podzielić się z Wami 12 rzeczami, które ja osobiście robię na co dzień a które przyczyniają się bardzo konkretnie do przeżywania codzienności i życia w ogóle w poczuciu szczęścia i zadowolenia, nawet pomimo trudności. 

Wyobraź sobie, że masz na całym ciele dreszcze i dziwisz się skąd nagle Ci się przydarzyły?! Przecież jest Ci ciepło. A okazuje się, że jest to efekt wcześniejszego zdenerwowania, jednak nie łączysz tych dwóch faktów ze sobą, bo brak jest przełożenia doznań cielesnych na Twoje stany emocjonalne. Słabo prawda? To może być przykład na słabą znajomość siebie, swojego ciała lub może świadczyć o tym, że ktoś świetnie nauczył się somatyzacji swoich emocji na ciało z braku umiejętności wyrażania ich na zewnątrz. Ale to nie jest jeszcze kombo. Jest nim aleksytymia. Pojęcie to wprowadził do literatury psychiatrycznej w 1973 roku psychiatra amerykański P. Sifneos.

Teoria Dezintegracji Pozytywnej

Kazimierza Dąbrowskiego

Trafiłeś właśnie do zakładki, która traktuje o psychologii. W istocie rzeczy ta zakładka w blogu będzie jedną z najważniejszych. Ma pomagać rozumieć nieco bardziej świat psychologii a dokładnie ma za zadanie ukazywać jakie dobro może płynąć dla nas z tej dziedziny. Ma pomagać dbać o zdrowie, rozwijać się wszechstronnie, aby żyć jak najpełniej. A teraz przejdźmy do rzeczy.

Gdyby nie słowo pozytywna – to samo słowo dezintegracja kojarzy się dość negatywnie, dla mnie z… burzeniem czegoś. Także (uwaga poloniści) można powiedzieć, że to twierdzenie to oksymoron! Zgadza się? Moim zdaniem to niesamowicie ciekawa teoria i pięknie ukazuje funkcjonowanie ludzkiej psychiki!

Dąbrowski wspaniale obserwował siebie samego jako człowieka i był uważny na swoje ciało, ale też psychikę. Dwa najważniejsze aspekty ludzkiego bycia. Ponoć posiadał też mocno rozbudowaną empatię – czyli taki dar do rozumienia i wczuwania się w stany innych ludzi. Te cechy pozwoliły mu dokonywać przez całe lata swojej pracy wielu imponujących odkryć.

Zdrowie psychiczne ma swoje prawidła. Jak Dąbrowski rozumie i opisuje zdrowie psychiczne ?

Wyobraź sobie, że doświadczasz snu jak na jawie, w którym spotykasz nowe, słodkie, nie znane Ci dotąd stworzonko. Zaczynasz obserwować jego zachowania, wygląd (poznawanie). Widzisz, że ono wchodzi z Tobą w interakcje, podchodzi do Ciebie, daje się pogłaskać, jesteś nim zachwycony (przeżywanie). Próbuje nawiązać z Tobą kontakt (odkrywanie), zaczynasz po pewnym czasie się z nim zaprzyjaźniać i tworzysz z nim relacje (tworzenie). Uczycie się wspólnie komunikacji, aby skutecznie porozumiewać się miedzy sobą, dzięki czemu ta obca na początku istota staje się dla Ciebie przyjacielem i wsparciem (wyższy poziom rzeczywistości).

No dobra. To teraz kilka nieco trudnych słów 

Jego definicja to: „zdrowie psychiczne jest zdolnością do rozwoju człowieka poprzez poznawanie (żądza wiedzy, potrzeba zadawania pytań i logicznego analizowania, zajmowanie się problemami teoretycznymi), przeżywanie (silne odczuwanie związków emocjonalnych z miejscami, osobami, wydarzeniami), odkrywanie, tworzenie oraz dążenie do coraz to wyższych poziomów rzeczywistości, aż do konkretnego ideału indywidualnego i społecznego poprzez procesy dezintegracji pozytywnej i cząstkowej integracji wtórnej”.

No dobra, a po ludzku: aż do konkretnej zmiany w Tobie lub w Twoich relacjach poprzez rozbicie psychiki w drobny mak i złożenie jej z powrotem w nowy, lepszy sposób w aspektach tego wymagających. No może trochę tragicznie to zabrzmiało.

Dezintegracja -- Jest rozumiana jako „korzystne rozluźnienie, a nawet rozbicie pierwotnej struktury psychicznej” i w jego ujęciu ma znaczenie prorozwojowe, czyli korzystne.

Inaczej: pomyśl, że w swoim śnie pierwotnie bałeś się tego małego stworzenia i nie wiedziałeś co Cię czeka w kontakcie z nim, czy ono nie jest dzikie, złe. Potem uczysz się relacji z nim i wychodzi nowa jakość – nastąpił rozwój.

Integracja wtórna – jest wtedy, gdy coś się zepsuje i ponownie trzeba to naprawić, połączyć. Czyli najpierw trzeba coś zepsuć, żeby z rozsypanych klocków ułożyć jeszcze lepszej jakości budowle.

Dąbrowski wyróżnił 5 POZIOMÓW ROZWOJU.

Tych 5 poziomów pokazuje, jak człowiek zaczynając od podstawowych funkcji jakie ma w sobie nadbudowuje coraz to nowy, bardziej złożony i lepszy wewnętrznie świat psychiki. Dzieje się to jednak poprzez pewne koszty, jakie trzeba ponieść. Tymi kosztami są często konflikty wewnętrzne, rozterki, brak zrozumienia wielu kwestii np. niektórych zasad panujących w świecie, trudności w zrozumieniu siebie i własnych stanów emocjonalnych. Brzmi znajomo co? Kto ich nie ma!

O to właśnie się rozchodzi. Lubię tę teorię, bo pokazuje, że z pozornie negatywnych i niemiłych rzeczy wychodzi glina do wyrzeźbienia czegoś imponującego. Jest to oczywiście proces, czyli trwa w czasie i stopniowo dokonują się zmiany. Te fizyczne dzieją się siłą rzeczy, bo tak zostaliśmy ,,zaprogramowani”. Ale obok tego dokonuje się rozwój społeczny i ten trzeci – najważniejszy – wewnętrzny.

Rozwijamy swój wewnętrzny świat, a co za tym idzie budujemy silną strukturę psychiczną mogącą przetrwać wiele przeciążeń (których nam w życiu nie brak). Uważam to za bardzo pocieszające. To też pokazuje, że nie trzeba nam się bać niezrozumienia, trudnych emocji i innych niewygodnych elementów w sobie, bo to oznacza, że coś w nas pracuje. To proces twórczy i pełen niepowodzeń, ale nasz siła tkwi właśnie w tym procesie stawania się lepszym, czyli siła autokreacji. Trzeba to zaakceptować i próbować oczywiście na miarę możliwości rozwiązać nurtujące nas kwestie. To będzie nas prowadziło do budowania zwartej struktury psychicznej i równowagi wewnętrznej człowieka.

• Na pierwszym poziomie następuje rozwój intelektualny, ale niedorozwój uczuć. Czyli brak empatii i wrażliwości na innych, brak uczuciowych związków z innymi. Osoba jest pozbawiona konfliktów wewnętrznych, refleksyjności, poczucia winy. Dominuje egocentryzm, konflikty zewnętrzne, dążenie do zaspokojenia własnych potrzeb, dążenie do władzy.

• Na drugim poziomie pojawia się już zdolność do rozwoju, rozbicia aktualnego stanu rzeczy, ale jest brak wyraźnej hierarchii wartości więc rozwój jest trochę bezładny i brak mu jasnego kierunku. Tutaj trzeba mierzyć się z wewnętrzną ambiwalencją, zmiennością i cyklicznością nastrojów z przewagą smutku i przygnębienia. Będą zmiany upodobań, uprzedzenia, wątpliwości. Mogą się pojawiać związki uczuciowe ale będzie w nich zazdrość, uzależnienie od innych, relatywizm wartości. Silne konflikty emocjonalne nie są rozwiązywane rozwojowo i może to prowadzić nawet do zaburzeń psychicznych, psychoz, fobii. Zachowanie jest kierowane zewnętrznymi standardami, modą, aktualnymi ideologiami przyjmowanymi bez refleksji i oceny. Tutaj mieści się wszystko, co nieukierunkowane, dziwaczne, bezrefleksyjne z brakiem wglądu w siebie.

• Na trzecim poziomie pokazują się stany napięcia psychicznego wywołane konfliktami wewnętrznymi i kryzysami. Mogą ujawniać się różne formy nerwic: lękowa, depresyjna, obsesyjna. Wnętrze zaczyna sterować zachowaniem a chwiejność zastąpiona jest tym, co powinno być, a nie tym co jest. Pojawia się wewnętrzna hierarchia wartości i celów, konflikty moralne, egzystencjalny niepokój, załamania ale jednocześnie rośnie odporność psychiczna i umiejętność rozwiązywania złożonych problemów.

• Na czwartym poziomie rośnie niezależność, świadome kształtowanie własnym wewnętrznym rozwojem. Zaczyna się samodoskonalenie i poświęcanie się dla innych jako służba drugiemu. Samoobserwacja, samokontrola, samowychowanie, właściwa ocena siebie, refleksja nad sobą i innymi, czerpanie satysfakcji z pokonywania trudności.

• W końcu ostatni poziom. Osoba jest w pełni autonomiczna, ma głębokie przekonanie i wiarę we własny rozwój, wyznawane wartości, idee, przekonania. Ukształtowane zostają zdolności, zainteresowania. Jest wysoki poziom odpowiedzialności społecznej, trwałe związki miłości i przyjaźni. Pojawia się realny obraz siebie i wysoki rozwój zdrowia psychicznego umożliwiający pełną samorealizację. (ideały, których niewiele- to mój komentarz).

Według Dąbrowskiego – rozwój jednostki ma zmierzać w kierunku intensywnego przekształcenia psychiki, w doświadczaniu odczuwania  psychomotorycznego, sensorycznego, intelektualnego, wyobrażeniowego i emocjonalnego. Ponadto Dąbrowski skupia się na środowisku wewnętrznym. Dostrzega tam szereg konfliktów, które są potrzebne do dynamicznego rozwoju psychicznego. Widzi zdrowie psychiczne jako pewien PROCES stawania się coraz bardziej wewnętrznie poukładanym człowiekiem, czyli dobrze ustrukturalizowanym wewnątrz, a nie jako STAN.

Dąbrowski nakłania nas do wzięcia odpowiedzialności za nasze życie, do otwartości na zmiany i samo-przeistaczanie a przez to pełniejsze samostanowienie. Pokazuje, że jest ono dobre i nie należy się go bać. Ludzkie doświadczenie ma charakter pozytywny, bo prowadzi do rozwoju. A wiadomo, że im bardziej będziemy rozwinięci, tym lepiej, piękniej i pełniej będzie nam się żyło.

Od tej pory, gdy będziesz przeżywał trudności zwłaszcza te ,,wewnętrzne”, bił się z myślami jak to mówią, przypomnij sobie tę teorię i jej założenia. Niech wtedy doda Ci ona sił do zmagania się z nimi i da Ci wewnętrzną pewność, że nie koniecznie dzieje Ci się krzywda, ale ból rodzenia dobrych, nowych rzeczy.

Krótki życiorys twórcy teorii

Kazimierz Dąbrowski – urodził się 1 września 1902 roku w Klarowie na Lubelszczyźnie. Był lekarzem, psychologiem, polonistą, filozofem, inicjatorem i czołowym propagatorem higieny psychicznej w Polsce. Całkiem nieźle nie? To się nazywa edukacja! Studiował filologię polską, filozofię, psychologię i literaturę grecką na Uniwersytecie Lubelskim. Po śmierci ojca wyjechał do Poznania (1924), aby kontynuować studia filozoficzne i polonistyczne. Po ich ukończeniu przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Jednym słowem gość o wszechstronnych zainteresowaniach.

Kształcił się nie tylko w Polsce, ale studiował również w Genewie, Wiedniu, Paryżu, w Baltimore i na Harvardzie. Jego nauczycielami byli m.in. Édouard Claparède, Pierre Bovet i Jean Piaget. Z inicjatywy Dąbrowskiego powstał Instytut Higieny Psychicznej, którego celem, poza działalnością naukową, szkoleniową i wydawniczą, było prowadzenie praktyki klinicznej, obejmującej profilaktykę i wczesne rozpoznawanie zaburzeń psychicznych. Była to pierwsza tego typu placówka w Polsce i jedna z nielicznych w Europie.

Eksperyment Johna Calhouna